Jeśli planujesz rozpocząć przygodę ze wspinaniem ale nie wiesz jak, gdzie i za ile zacząć. Przeczytaj poniższy wywiad z Jagodą Adamczyk - instruktorką i trenerką wspinaczki, która odpowiada na najbardziej palące pytania w tym temacie.


Co to jest wspinanie?


Na początek wyjaśnij nam, na czym polega Twoja dyscyplina sportowa?

Zacznijmy od tego, że nie zawsze wspinanie musi być sportem. Niektórzy wspinacze odrzegnują się od traktowania wspinania jako dyscypliny sportowej. Na pewno mówimy o sporcie w kontekście zawodów wspinaczkowych. Zawody najczęściej rozgrywane są na ściankach wspinaczkowych i dzielą się na kilka kategorii. Można startować w czasówkach - wygrywa ta osoba, która pokona ścianę najszybciej. Na trudność - wygrywa wspinacz który dojdzie najdalej. I w bulderingu, czyli wspinaczce na niższych ściankach bez liny – wygrywa osoba, która pokona najwięcej bardzo krótkich dróg zwanych bulderami. Poza tym mamy wspinanie skałkowe, górskie, lodowe, hakowe... - jest tego naprawdę dużo. Osoby zainteresowane tą tematyką odsyłam do artykułu o wspinaniu, który na Sportyfor już niebawem. 

 



Czy we wspinaniu jest rywalizacja? 

Na pewno na zawodach, a poza nimi to zależy nieco od osobowości i od tego, na jakim poziomie się wspinamy i jak podchodzimy do wspinania.

Wspomniałaś o zawodach - ile trwa okres przygotowawczy do zawodów wspinaczkowych?

Zawodnik zazwyczaj ma trening rozpisany na cały rok, podzielony na jednostki treningowe. W to ma już wpisane zawody, w których wystartuje. Największa trudność to trafić z formą w zawody, wymaga to długoletniego doświadczenia. Poza zawodami dla profesjonalistów w Polsce jest bardzo dużo zawodów dla amatorów, gdzie swoich sił mogą spróbować osoby początkujące. 

Czy zawody organizowane są tylko na ściankach czy też w terenie? 

Zazwyczaj zawody odbywają się na ściankach, choć zdażają się też w skałkach. W Polsce zazwyczaj są to bardziej meetingi wspinaczkowe, czyli na przykład wygrywa osoba która w czasie kilku godzin zrobi jak najwięcej jak najtrudniejszych dróg.

Najtrudniejsza droga to po prostu wejście jak najwyżej? 

Na zawodach czasami tak, ale w terenie jest to nagromadzenie trudnych ruchów, czyli chwyty są małe lub np. w dachu.

Wspinacze kojarzą mi się z raczej z mało ważącymi osobami - stosujecie specjalną dietę?

Jak każdy sport, wspinanie wymaga zdrowego odżywiania. Przy sportowym podejściu waga też ma znaczenie, gorzej pokonywać trudne drogi ze znaczą nadwagą. Osoby, którym zależy na poprawieniu konkretnych parametrów, jak np. siła, często stosują jakąś suplementację.

Pewnie często zdarzają się kontuzje?

Jak w każdym sporcie kontuzje mogą się przydarzyć. Na ściance lub w skałkach wynikają często z błędów treningowych – niedostatecznej rozgrzewki, przetrenowania. Można również zrobić sobie krzywdę odpadając od ściany. Ale wbrew pozorom nie ma ich aż tak wiele. 

A czy są ofiary śmiertelne? Jednak to sport ekstremalny. 

Na ściance i w skałkach większość wypadków - dość nielicznych - zdarza się z powodu błędu człowieka. Jest to stosunkowo bezpieczne. Góry, a zwłąszcza góry zimą niosą za sobą więcej zagrożeń niezależnych od nas, jak spadający kamień lub lawina.

Czyli sport to zdrowie?

Uprawiany rekreacyjnie tak, uprawiany zawodowo jak każdy inny sport naraża nas na więcej kontuzji. 


Jak zacząć się wspinać?


No dobrze, przekonałaś mnie. Co powinnam zrobić, aby zacząć się wspinać? 

Na pewno łatwiej mają osoby, w których mieście jest ścianka wspinaczkowa. Wtedy należy udać się na taki obiekt i zapoznać z ofertą dla osób początkujących. Można również zobaczyć, czy w naszym mieście nie działa klub wspinaczkowy. Jeśli nie mamy takich możliwości można zapisać się na kurs wspinaczkowy w skałkach, wtedy pierwszy kontakt ze wspinaniem będziemy mieli dopiero tam. Ale bez obaw, są kursy przeznaczone dla osób bez żadnego doświadczenia.

 

Pierwszy raz na ściance wspinaczkowej

O tym jak przeżyć pierwszy raz na ściance wspinaczkowej. Wprowadzenia słów kilka, dla zupełnych nowicjuszy. Jak się ubrać, przygotować i czego się spo...



A propos obaw - nie jestem zbyt wysportowana, mam słabe ręce...

To są częste obawy - kobiety często zaczynają rozmowę od tych „słabych rąk”, ale to jest strach na wyrost – często są lepsze technicznie i potrafią tym zniwelować niedostatki w sile. 
Jeśli chodzi o wiek, to o ile nie planujemy kariery sportowej nie ma znaczenia, to jest sport dla osoby w każdym wieku. Starsze osoby muszą tylko bardziej uważać na kontuzję, zwłaszcza, jeśli wcześniej nie miały do czynienia z żadnym sportem. 

To jaki był Twój najstarszy kursant i najmłodszy?

W skałkach szkoliłam zarówno sześdziesięciolatków jak i dwunastolatków (od tego wieku można robić kurs), na ściance najmłodszymi „uczniami” były moje dzieci, które prawie od urodzenia mają kontakt ze wspinaniem.

Naprawdę takie maluchy już się wspinają? 

Nawet dwuletnie dziecko możemy zabrać na ściankę, ale raczej w kontekście zabawy. Zorganizowane zajęcia, tzw. sekcje są dla dzieci od 4 roku życia. Wspinanie jest świetną aktywnością dla dzieci, ponieważ często wiąże się z przebywanie na świeżym powietrzu, uczy odpowiedzialność za drugą osobę oraz systematyczności.


Ile kosztuje wspinanie?


Jak już rozpocznę przygodę ze wspinaniem, to ile będę potrzebować pieniędzy aby zaopatrzyć się w niezbędny sprzęt? 

Na początku ścianki wspinaczkowe oferują wypożyczenie sprzętu - butów, uprzeży czy też liny.  Jak już zaangażujemy się we wspinanie i zaczniemy wyjeżdzać w skałki będziemy potrzebować pewnej ilości specjalistycznego sprzętu. Jeszcze więcej należy mieć w górach, a zwłaszcza zimą. Mimo wszystko w porównaniu z innymi sportami nie jest to jakiś ogromny wydatek, zwłaszcza, że sprzęt starcza na dość długo i kupujemy go na raty.
Jak już zaopatrzymy się w sprzęt, to późniejsze wyjazdy nie muszą być kosztowne - za wspinanie w skałkach lub w górach zazwyczaj się nie płaci, lub są to małe opłaty za wstęp do parku. Cena podstawowego zestawu do wspinania skałkowego to około 2000 zł na dwie osoby. Sprzęt do górskiej wspinaczki jest już droższy, trzeba mieć też specjalistyczną odzież. 

Specjalistyczną odzież czyli....?

Jak w większości sportów, i tutaj produkowana jest odzież specjalistyczna. Do wspinania sportowego są to spodnie nie krępujące ruchów, u dziewczyn topy ekponujące plecy.  W górach mamy techniczną odzież nie przepuszczającą wiatru, deszczu, chroniącą od zimna. 
Jednak na początek, podczas wizyty na sztucznej ściance albo pierwszych skałkowych wyjazdów wystarczą nam zwykłe sportowe ubrania. 


Gdzie się wspinać w Polsce?


Jak już mówisz o wyjazdach - w Polsce mamy się gdzie wspinać?

Polska ma całkiem sporo skałek, najpopularniejsze z nich to Jura Krakowsko-Częstochowska, czyli obszar od Częstochowy aż po Kraków oraz Sokoliki w pobliżu Jeleniej Góry. Mamy również wspinanie górskie w Tatrach. 

Rozumiem, że aby pojechać w takie skałki muszę zrobić jakiś kurs?

Według prawa nie trzeba mieć kursów – robi się je aby zdobyć niezbędną wiedzę. Podstawowy kilkudniowy kurs w skałkach kosztuje około 500 zł, tatrzański to już wydatek około 3000 zł.

A ile lat musiałabym trenować aby wejść na jakiś szczyt w Tatrach, ale nie szlakiem?

Na niektóre szczyty prowadzą prostsze wspinaczkowe drogi - np. na Mnicha można wejść z przewodnikiem bez wcześniejszego doświadczenia wspinaczkowego. Samodzielnie, jeśli mocno się postaramy, to w rok można ukończyć niezbędne kursy.

 



Jakie rady dałabyś osobom rozpoczynającym wspinanie?

Na początku najważniejsza jest systematyczność i dbanie o odpowiednią higienę sportu - nie zaniedbywanie rozgrzewki, włączenie dodatkowych ćwiczeć aby rozwijać się harmonijnie. Trzeba pamiętać, że nasze ciało dostosowuje się do znacznych obciążeń jakie występują we wspinaniu dość długo, więc należy nie szaleć na początku aby się nie skontuzjować.

A co, jeśli nie mam z kim się wspinać? Czy można wspinać się samotnie? Lub w trójkę lub czwórkę?

Zazwyczaj gdy zaczynamy się wspinać poznajemy innych pasjonatów tego sportu. Samodzielnie można pójść na ściankę bulderową, gdzie nie potrzebujemy partnera. Na niektórych ściankach są automatyczne systemy asekuracji z liną, gdzie asekuruje nas maszyna.
W górach można wspinać się solowo, ale wymaga to dużych umiejętności i doświadczenia. Zespoły trójkowe są spotykane, tylko nieco wydłuża to czas działania. Czwórka... czwórka to dwie dwójki, więc jak najbardziej. 

Wspinanie to jest sport dla osób towarzyskich czy dla samotników?

Odnajdą się w nim i introwertycy i ekstrawertycy - podczas wyjazdów bywa dość towarzysko, ale podczas wspinania często jest się sam na sam ze sobą - partner jest przecież oddalony od nas na długość liny...

A  nie jest to grupa zamnięta, do której trudno się dostać? 

Obecnie coraz bardziej otwarta, zazwyczaj poznajemy na ściance lub na kursie ludzi i tak zaczynamy wchodzić w środowisko. Im wyższy poziom, tym bardziej wszyscy się znają. 

W Polsce jest jakaś organizacja zrzeszająca wspinaczy?

Polski Związek Alpinizmu zrzesza Kluby Wysokogórskie z różnych miast. Ale do klubów należą najczęściej ludzie zainteresowani górami. Większość rekreacyjnych wspinaczy się nigdzie nie zrzesza. 

Powiedz, jak wygląda przykładowy tydzień wspinacza? 

Osoby wspinające się sportowo trenują kilka razy w tygodniu. Nie są to same wspinaczkowe treningi, ale też uzupełniające, np. na siłowni, lub z wykorzystaniem różnych narzędzi treningowych specjalnie dla wspinaczy. Tak naprawdę to im bardziej zaawansowana osoba tym więcej jest tych ćwiczeń okołowspinaczkowych. Osoby, które wspinają się bardziej rekreacyjnie zwykle odwiedzają ściankę 1- 2 razy w tygodniu. Dla tych, którzy wspinają się skałkowo czy górsko idealnie jest, jeśli można trenować w terenie, ale nie zawsze są takie możliwości – istnieją bariery związane z odległością, brakiem czasu lub pogodą.

A typowy trening na ściance?

Tak jak przed każdym innym sportem, zaczynamy od rozgrzewki. Po ogólnej rozgrzewce, gdzie zwracamy uwagę na całe ciało przechodzimy do części specjalistycznej, czyli do wspinania. Zaczynamy zawsze od łatwych dla nas rzeczy przechodząc do coraz trudniejszych. Kończymy ponownie czymś prostym a na koniec się rozciągamy. 

Czy są jakieś dyscypliny, jakie wspinacze uprawiają szczególnie często, które są dobrym uzupełnieniem wspinania?
Dużo wspinaczy uprawia sporty aerobowe, jak bieganie, rower, narty biegowe. Wiele z nich chodzi po górach. Część trenuje slackline, czyli chodzenie na równowagę po rozciągniętej pomiędzy dwoma obiektami taśmie. 

Czy łatwo pogodzić ten sport z życiem prywatnym? Wspinacze pewnie sporo wyjeżdżają....

Wszystko zależy od naszej sytuacji życiowej. Na pewno nasze wyniki zależą od systematyczności. Zazwyczaj wspinamy się w parze, trzeba więc dopasować się do naszego partnera wspinaczkowego. Jeżeli uprawiamy wspinaczkę skałkową czy górską to należy w życie wpisać częste wyjazdy. Jednak coraz więcej osób uprawia wspinanie całymi rodzinami, wtedy można połączyć życie prywatne ze wspinaczkowym.

To jeszcze kilka pytań osobistych - kto Cię inspiruje? 

Na przestrzeni wielu lat inspirowali mnie różni wspinacze. Obecnie, jako że staram się połączyć trening z macierzyństwem inspirują mnie wspinaczki, które pomimo posiadania małych dzieci nie zaniedbują treningu i mają sportowe osiągnięcia, jak np. Kinga Ociepka. 

Zdradź nam jeszcze, co Cię najbardziej kręci we wspinaniu?

Najbardziej lubię wspinanie na powietrzu - ścianka to tylko etap, który do tego przygotowuje. Dla mnie wyjazdy wspinaczkowe wiążą się ze spędzaniem czasu ze znajomymi, przebywaniem wśród natury, zwiedzaniem świata...

A andrenalina? Co czujeszpodczas wspinania? Strach? Euforię?

Oczywiście najprzyjemniejsze jest zakończenie wspinania i ściągnięcie butów wspinaczkowych ;)
Ale tak na serio, to jest to zazwyczaj mieszanka tych uczuć, od strachu po radość. 

Dziękuję Jagoda za rozmowę i do zobaczenia w skałkach! :)


Polecam Wam:
„Jagodową Szkołę wspinania”, prowadzoną w Poznaniu, przez bohaterkę naszego wywiadu: http://www.jagodowa.pl/